Braid (XBLA)

Spelen met tijd is een spelelement dat de laatste jaren steeds vaker opduikt. Prince of Persia: The Sands of Time zette het als eerste succesvol neer, later voegde TimeShift er nog wat extra diepgang aan toe. Inmiddels heeft spelen met tijd dankzij GRID zelfs in het racegenre zijn opwachting gemaakt. Maar bij al deze games is spelen met tijd slechts een element dat vaak evengoed weggelaten had kunnen worden. Prince of Persia was hooguit een stuk frustrerender geweest, TimeShift nog generieker. De platform-puzzelgame Braid is echter niet los te zien van het spelen met tijd, het spel is er volledig omheen ontworpen. En dat vergt een flinke omschakeling. Het spelen met tijd gaat ver in Braid, heel ver. Je kunt op elk moment onbeperkt terugspoelen tot helemaal aan het begin van het level. Een confrontatie met een tegenstander betekent dus nooit je dood. Je zult in Braid zelfs nooit echt sterven. Wanneer je dood gaat, wordt je geacht om terug te spoelen. Braid is namelijk geen platformspelletje waarin je tegenstanders moet overwinnen, maar een slimme puzzelgame. Het gaat niet om het ontwijken of verslaan van tegenstanders, maar om ze verstandig te gebruiken in combinatie met de manipulatie van tijd. Met alleen een mogelijkheid tot terugspoelen heb je nog geen puzzelgame. De vondst bij Braid zit hem in het feit dat bepaalde voorwerpen of vijanden niet onderhevig zijn aan het terugspoelen. Deze worden gemarkeerd door groene vonkjes die van ervan afspatten. Wanneer je een normale sleutel oppakt en je spoelt terug, dan zal de sleutel teruggelegd worden. Pak je een sleutel met vonkjes, dan houd je hem ook als je hem terugspoelt. Ideaal om bijvoorbeeld een sleutel uit een gat te halen waar je op een normale manier niet meer uit kunt komen. Braid kent zes werelden en in elke wereld is de manier waarop je met de tijd speelt net wat anders. Zo is er een wereld waarin de tijd voor- en achteruit spoelt naargelang je positie in het scherm. Hoe verder je naar rechts loopt, hoe verder de tijd vooruit gaat. Alle monsters in de wereld lopen pas wanneer jij ook loopt en zijn op een bepaalde plek, altijd op dezelfde positie. Behalve als je bijvoorbeeld eerst een obstakel op hun pad zet, waardoor ze eerder zullen keren. In weer een andere wereld kun je de tijd plaatselijk vertragen door een soort 'tijdbubbel' los te laten. Braid weet je elke keer enorm uit te dagen en vergt steeds weer nieuwe denkpatronen. Vergelijk het met Portal, waar ook meer mee mogelijk was dan je op het eerste gezicht zou denken. In Braid moet je misschien nog wel meer buiten de gebaande paden denken. De puzzels zijn ogenschijnlijk zo simpel en bestaan meestal uit maar een paar elementen, maar elke puzzel is weer een echte uitdaging. 

Gelukkig kun je in Braid elke puzzel overslaan en gewoon naar de uitgang van het level lopen. Handig wanneer je echt vast zit in een puzzel, maar niet aan te raden als je van het spel wil genieten. Je kunt het spel sowieso niet uitspelen door er doorheen te racen, je dient namelijk vijf legpuzzels te vervolledigen om bij de laatste wereld te komen en alleen door puzzels op te lossen, krijg je de benodigde puzzelstukjes. Je kunt gelukkig altijd terug gaan naar eerder bezochte gebieden om daar de overgeslagen puzzelstukjes alsnog op te rapen. Vaak zal blijken dat je de tweede keer ineens tot inzichten komt die je eerder niet had, ook omdat je in latere levels weer nieuwe denkpatronen hebt ontwikkeld. Maar Braid is veel meer dan een ingenieus , briljant puzzelspel. Braid is ook een artistieke prestatie van topniveau. De achtergronden zijn prachtig handgetekend en zien er werkelijk schilderachtig uit, met meerdere lagen die langzaam langs elkaar heen schuiven en waarin continu beweging zit. Dit met op de voorgrond retro personages en een platformwereld die aandoet als Super Mario, met bijbehorende verwijzingen. Het prachtplaatje wordt begeleidt door rustgevende klassieke muziek die achterstevoren wordt afgespeeld wanneer  je terugspoelt. Bij veel heen en weer spoelen ontaardt in een ware kakofonie die minstens zo briljant klinkt als wanneer het geluid gewoon vooruit wordt afgespoeld. Maar Braid is ook meer dan een audiovisueel attractief, artistiek hoogstaand, briljant en ingenieus puzzelspel. Het is ook een filosofische beschouwing van het fenomeen tijd, van de mogelijkheid om dingen uit het verleden uit de wissen om het daarna opnieuw goed te doen. Het verhaal wordt weliswaar in kale teksten gepresenteerd, maar weet je desondanks te grijpen en hoewel je zelden echt grip op het verhaal krijgt, laat het een bijzondere indruk achter. Braid is heel speciaal en moet door elke zichzelf respecterende gamer ervaren worden. Het vergt wel een goed stel hersens, wat inlevingsvermogen en de wil om buiten de gebaande paden te gaan. Maar zoals we allemaal weten, zijn buiten de gebaande paden de mooiste dingen te ontdekken.