Het is echt waar. We hebben hem gespeeld. De grootste release van 2008 en misschien wel van de hele gamesindustrie tot op heden. En om jullie maar meteen gerust te stellen: hij stelt zeker niet teleur. Sterker nog, ondanks onze torenhoge verwachtingen, wist het deze ruimschoots te overtreffen. We hebben het uiteraard over het spel waarvan de afkorting bekender is dan de volledig uitgeschreven titel: Grand Theft Auto IV. Lees hieronder een relaas van onze uitgebreide speelsessie waarin we vier missies mochten spelen en ook nog eens uitgebreid de stad konden verkennen. Mijn eerste ervaring met GTA IV begint op Star Junction, de GTA-tegenhanger van Times Square, waar ik zelf de controller in handen mag nemen nadat we nog even een boottochtje gemaakt hebben over de wateren tussen Algonquin, oftewel Manhattan, en Alderney: New Jersey. Allereerst krijg ik de kans om kennis te maken met de besturing door wat rond te klooien in de spelomgeving. De versie die we speelden was overigens de Xbox 360-versie, het is dus moeilijk te zeggen hoe de besturing zich vertaalt naar de Playstation 3 maar we gokken erop dat dit grotendeels hetzelfde zal zijn. De besturing Alles werkt direct intuïtief. Rondlopen doe je met de linker analoge stick, rondkijken met de rechter. Opvallend is dat wanneer je omhoog kijkt tussen de gigantische wolkenkrabbers, de camera het perspectief iets lijkt bij te stellen waardoor je een goed zicht krijgt op wat er boven je is. Het klimmen doe je met de X-knop en kan op vrijwel elk object, zolang het niet te hoog is. Ook auto's klim je nu eenvoudig op, in plaats van dat je met veel gepriegel erop moet zien te springen. De wat lagere auto's kun je zelfs gewoon tegenop lopen. Handig wanneer je op de vlucht bent. Het rennen gaat iets anders dan we gewend zijn. Standaard loop je heel rustig, houd je de A-knop ingedrukt dan jog je. Deze manier van rennen kun je oneindig lang doen en is al redelijk snel, maar door snel achterelkaar op de A-knop drukken kun je ook nog een sprintje trekken. Dit werkt wel vermoeiend, maar is enorm handig wanneer je op de vlucht bent.  De lekkere besturing vinden we ook terug bij het schieten. Dit gaat een stuk beter dan in voorgaande GTA-games. Door de rechter trigger in te drukken kun je mikken, met de linker trigger schiet je. Afhankelijk van hoe ver je de rechter trigger indrukt zal het spel locken op een tegenstander, of kun je vrij mikken. Wanneer je lockt, kun je nog steeds je mikpunt iets bijsturen om bijvoorbeeld op de armen of het hoofd van een tegenstander te mikken. Wanneer je gelockt bent kun je met de rechter analoge stick tussen de verschillende tegenstanders wisselen. Het werkt allemaal erg intuïtief. Nieuw in GTA is de mogelijkheid om dekking te zoeken. Met een druk op de rechter schouderknop klemt Niko zich automatisch aan de dichtstbijzijnde dekkingsplaats. Ook wanneer je rent gaat dit volautomatisch en zal Niko op prachtige wijze achter zijn dekking glijden. Je kunt naar links en rechts bewegen achter je dekking en om het hoekje loeren om tegenstanders alvast in het vizier te nemen. Wanneer de dekking laag is, zal Niko daarbij automatisch bukken, ook wanneer je bijvoorbeeld langs een raampje beweegt. Ook de besturing van de auto's is aangepast en is een stuk realistischer dan in voorgaande GTA-titels. Zeker de wat minder krachtige auto's en vrachtwagens vergen behoorlijk wat stuurmanskunsten om ze in topsnelheid door de straten te loodsen. Vooral bij het maken van scherpe bochten of het gebruik van de handrem moet je aardig bijsturen om de auto weer in het gareel te krijgen. Het is overigens prachtig om te zien hoe de auto doorveert wanneer je een bocht neemt. Door tijdens het rijden de B-knop  ingedrukt te houden, bekijk je de actie via de cinematic camera. Het spel wisselt dan zelf tussen verschillende perspectieven, wat er mooi uit ziet. Alleen bestuurt het wel iets minder makkelijk, maar het is een leuk om naar te kijken wanneer je van de ene naar de andere kant van de stad moet rijden.Missies, wat nou missies. Gewoon wat rondtoeren in GTA is minstens zo leuk en dat is dan ook het eerste wat op het programma staat. Tijdens het rondrijden met de vele auto's, scooters, motoren, bussen en vuilniswagens, val je van de ene verbazing in de andere. Langs de weg staan soms mensen hun auto te repareren, te bellen bij betaaltelefoons, een straatveger loopt rond met een bezem en veegt het vuil bij elkaar, terwijl iets verderop een hotdog kraampje staat waar je een broodje worst kunt halen die je gezondheid licht verbetert.  Achterop een vuilniswagen staan nu ook echt twee mannen mee te liften. Op straat lopen dikke mensen, dunne mensen, oude en jonge mensen. De variatie in voetgangers is werkelijk enorm. Sommige mensen hebben een rugzak bij zich, andere lopen met een kop koffie die op de grond valt wanneer je ze aanstoot en waarop ze uiteraard gepast reageren. De hoeveelheid details in GTA IV is schier oneindig; uren kun je rondkijken en steeds weer nieuwe dingen opmerken. Een auto jatten gaat niet zo makkelijk als voorheen. Om een portier te openen van een geparkeerde auto moet Niko eerst het ruitje intikken en vervolgens de kabels aan elkaar friemelen voordat de auto start. Vooral wanneer de politie op je hielen zit kan dit tergend lang duren en is je auto al doorzeefd met kogels, voordat je hem goed en wel gestart hebt. Zeer intens! Ook auto's met mensen erin kun je uiteraard jatten, maar de mensen zullen alles op alles zetten om dit te voorkomen. Ze proberen weg te rijden of sleuren je terug uit de auto wanneer je niet snel genoeg uit de voeten komt. Grappig is dat een autobezitter zich op een gegeven moment vastpakte aan mijn portier terwijl ik wegreed. Uiteindelijk wist ik hem los te krijgen door een scherpe bocht te maken, waarna hij keihard tegen een andere auto aanvloog. Briljant. Stennis schoppen in de stad en gewoon lekker vluchten voor de politie om zo in spectaculaire situaties verzeild te raken, is eveneens nog steeds een genot. Al snel had ik vier sterren te pakken, waarna een flinke politiemacht en helikopters achter je aan zitten. Met een raketwerper probeerde ik een helikopter uit de lucht te schieten. De eerste raket ging net mis en de helikopter maakte een prachtige ontwijkende manoeuvre, rakelings langs een flatgebouw. Het ging net goed. Mijn tweede raket trof wel doel. De zijdeur van de helikopter werd opengeslagen en de inzittenden maakten een vrije val. De helikopter cirkelde langzaam richting de grond en veroorzaakte daar een gigantische vuurzee. Enkele omstanders werden geflambeerd en renden nog even rond als een levende fakkel. De raketwerper is sowieso fantastisch om te gebruiken. De explosies zijn weergaloos en het is zelfs mogelijk om een raket onder een auto door te mikken. Alles gaat tot op de pixel precies in GTA IV, waardoor de meest briljante dingen mogelijk zijn. Taxi! Wanneer je geen zin hebt om zelf door de stad te toeren, kun je gebruik maken van een taxi. Met een druk op de knop houd je een taxi aan waarna je plaats kunt nemen op de achterbank. Je kunt de chauffeur naar alle relevante missielocaties of zelfgeplaatste waypoints toe laten rijden. Terwijl de taxichauffeur rijdt , kun je vanaf de achterbank rustig om je heen kijken. Ook het rijden binnen een missie kan met een taxi, waarbij de gesprekken die je normaal in de auto uitvoert, nu op de achterbank van een taxi plaatsvinden. Je ziet dan voor de verandering eens degene die spreekt. Grappig is trouwens dat de gesprekken in een missie verschillend zijn wanneer je een missie nog eens doet. Wanneer je in een taxi van radiostation wil wisselen, dan zal Niko dit trouwens aan de taxichauffeur vragen. Je kunt de chauffeur ook opdragen om wat sneller, lees roekeloos, te rijden. Erg leuk om te zien.Little Jacob Na het rondkloten was het tijd om zelf een viertal missies te spelen. De eerste missie, 'Jamaican Heat', was een redelijk korte introductiemissie met een personage genaamd Little Jacob. Deze wietblowende rasta met excentrieke bril en dito gebit, is een van de vele figuren die kleur geeft aan het spel. Zijn accent is schier onverstaanbaar en zelfs met ondertiteling is er nauwelijks chocola van te maken. Bij de eerste missie gaan we op weg naar een drugstransactie, waarbij je voor back-up moet zorgen omdat Jacob denkt dat niet alles in de haak is. Op weg er naartoe vraagt Jacob je om de ramen van de auto gesloten te houden, zodat de wagen zich mooi kan vullen met de wietdampen. Wanneer je vervolgens bij een botsing toch je ruit verliest, komt er een gigantische damp uit de auto zetten. Prachtig!   De missie zelf is vooral een introductie waarbij je leert hoe het schieten in zijn werk gaat. Wat vooral mooi uit de verf komt in deze missie zijn de Euphoria Physics, waarmee de bewegingen van de personages tot stand komen. Zo schoot ik op een gegeven moment een tegenstander die op het dak stond, waarna hij al waggelend van de dakrand viel. Op het nippertje kon hij zich aan een luifel vastpakken, waar hij nog even bleef bungelen. Ik besloot hem precies in zijn hand te schieten, waarna hij losliet en te pletter viel. Huisvredebreuk Ook de tweede missie, 'Concrete Jungle', draait rond het personage Little Jacob. Na het voltooien van de eerste missie bel je hem op je telefoon om te vragen of hij nog een andere missie voor je heeft. De missie bestaat uit twee delen. In het eerste deel moet je een aantal vluchtende drugsdealers die hun afspraken niet zijn nagekomen doden, bijvoorbeeld door ze onder je bumper te vermorzelen of ze in een drive-by shooting neer te knallen. Dit laatste gaat overigens  makkelijker dan in eerdere GTA-games en je kunt praktisch elk wapen vanuit je raampje afvuren. In het tweede deel van de missie bezoeken we een huis waar het coversysteem wordt geïntroduceerd. De interieurs in GTA IV zijn zeer gedetailleerd en er zit geen laadscherm tussen de binnen- en buitenwereld. Erg handig, want je kunt nu via het raampje naar binnen schieten om alvast wat tegenstanders te doden. Bijna alles in het huis kan kapot, zelfs dunne muren. Tegenstanders die zich erachter schuil houden kun je dus ook raken door gewoon op de muur te schieten. In GTA IV kan zoveel kapot dat het in ieder geval verstandig is om te schieten op het object waar tegenstanders zich achter schuil houden, je weet maar nooit waar dat toe leidt. Met de vlam in de pijp De derde missie speelt zich af in een haven. Een truck wordt volgeladen met medicijnen en jij moet deze jatten en naar een veilige plek brengen. Eerst klim je bovenop een loods, wat zeer natuurlijk gaat dankzij de Euphoria Engine. Je kunt in GTA IV ook aan richeltjes hangen. Van bovenop het dak neem je vervolgens de mensen onder vuur, of je kiest ervoor naar beneden te gaan voor de close encounter. In deze missie komt duidelijk naar voren dat je het coversysteem nodig hebt om te overleven in de grotere vuurgevechten. Eenmaal je alle tegenstanders gedood hebt en er met de truck vandoor gaat, word je achtervolgd door een aantal auto's. Deze hebben de smerige tactiek opgevat om van de zijkant op je truck in te rijden zodat deze kantelt. De beste remedie tegen deze wagens zijn granaten, die je uit je raampje gooit en de achteropkomende auto's tot ontploffing brengt. Om dit goed uit te voeren moet je behoorlijk wat handelingen tegelijk uitvoeren. Je moet achter je kijken om te zien of de auto's op de juiste afstand zitten, granaten werpen op het juiste moment en ook nog eens sturen zodat je voor je niet ergens tegenaan knalt. Tel daarbij dat het besturen van een vrachtwagen moeilijker is dan ooit te voren. Wanneer je met zeer hoge snelheid een bocht neemt, is de kans groot dat deze dan eveneens kantelt. Ren Lenny, Ren. De laatste missie is een executie van ene Lenny, die je in opdracht van de Russische maffiabaas Mikhail om moet brengen. Zijn kompaan Dimitri, een beetje een watje, is het niet zo eens met dit besluit, mede doordat Lenny een zwager van hem is. Niet dat dit je ervan weerhoudt je missie uit te voeren. Lenny staat ergens op een station en jij dient hem daar te liquideren. In mijn geval wist hij na mijn eerste gemiste schot te ontkomen door snel het spoor over te steken. Ineens zoeft er razendsnel een trein langs, prachtig om te zien, maar Lenny is op de vlucht met een auto. Een niet zo moeilijke achtervolging volgt waarbij ik Lenny wist te raken door de achterruit van de auto. Conclusie De missies die we speelden waren grotendeels vergelijkbaar met de missies die in eerdere GTA-games langs kwamen. Waarschijnlijk heeft Rockstar bewust deze selectie gemaakt om nog wat verrassingen achter de hand te houden voor het uiteindelijke spel. Toch speelt het allemaal wel heel anders dan eerdere GTA-games. Het coversysteem stelt je in staat veel tactischer te zijn en mede dankzij de Euphoria Engine zit er meer variatie in situaties dan ooit tevoren. De hoeveelheid details is ongekend en deze preview behandelt maar een klein deel ervan, al was het maar omdat we simpelweg niet de tijd hadden elk hoekje en gaatje van de spelwereld uit te pluizen; al zouden we dat graag willen. De hele feeling van GTA is overigens wel een stuk realistischer met GTA IV. Grote, ronddraaiende iconen zul je niet meer aantreffen, Kill Frenzy's en andere bonussen zijn niet meer in de oude vorm van de partij. Dingen als health zitten nu op slimme wijze in de omgeving verwerkt. Zo noemde ik al het hotdogkraampje, maar dat zet qua gezondheid niet heel veel zoden aan de dijk. Bij ziekenhuizen zit echter ook een eerstehulp-apparaatje in de muur waarmee je je gezondheid terug op peil brengt. Een subtiele gloed geeft deze locaties aan, in plaats van overdreven grote iconen. Ook de geheime pakketjes zijn niet meer van de partij, maar er werd ons wel een nieuwe beloning beloofd voor het ontdekken en uitpluizen van de spelomgeving. Wat dit zal zijn werd er echter niet bij verteld.