Nostalgie is een vervelend fenomeen. Iets laat je met weemoed terugverlangen naar vervlogen, in herinnering betere tijden en ineens ben je niet meer in staat er een objectief oordeel over te vellen. Alle gebreken worden overschaduwd door het verlangen naar vroeger. Het feest der herkenning, het opvullen van de gaten in de flarden geheugen die er nog resten, geeft zoveel voldoening dat het niet uitmaakt of dat wat weer naar boven komt ook in het hedendaagse perspectief nog de moeite waard is. En toch ga ik een poging doen om met een nuchtere blik naar Duke Nukem 3D te kijken. Vroeger een van mijn favoriete games, nu beschikbaar voor Xbox Live Arcade. Maar is het nog steeds de moeite waard?

De Xbox Live Arcade-versie van Duke Nukem 3D is sowieso een bijzonder degelijke overzetting. Voor de 800 punten die het kost krijg je niet alleen de drie oorspronkelijke episodes, maar ook de inhoud van het later uitgebrachte Plutonium Pack. Menig andere ontwikkelaar had daar ongetwijfeld interessante downloadbare content in gezien, maar 3D Realms voegt het gewoon in het standaard pakket. Daarnaast is er een uitgebreide online multiplayermode, die zowel competitief als coöperatief gespeeld kan worden. Kwantitatief zit het helemaal goed.


Op een paar kleine aanpassingen na is Duke Nukem 3D een zeer nauwkeurige overzetting van het origineel. Alle levels zijn precies hetzelfde en ook grafisch is er weinig aangepast. Visueel is het spel behoorlijk gedateerd, maar tegelijk is het verbazingwekkend hoeveel subtiele details men destijds in de omgeving wist te verwerken. Zelfs vergeleken met veel hedendaagse shooters is Duke Nukem 3D bijzonder interactief. Destijds was dit het speerpunt van Duke Nukem 3D en de reden dat het, ondanks dat het technisch achterliep op bijvoorbeeld Quake, toch kon rekenen op een grote schare fans. Ook de humor staat nog steeds als een huis. Parodieën op films, referenties naar andere games of gewoon compleet lompe opmerkingen: Duke Nukem zit er vol mee.

Toch is het singleplayergedeelte niet over de hele lijn even briljant, ook destijds al niet. Zo is de episode in de ruimtebasis aanzienlijk minder leuk en herkenbaar dan de levels die zich in stedelijke omgevingen afspelen. Ook zijn bepaalde spelelementen in Duke Nukem 3D misschien wat gedateerd, zoals het continu moeten zoeken naar sleutels om verder te kunnen, vijanden die plotseling om je heen verschijnen en lastig te activeren knoppen (met name onder water) waarbij je de juiste code in moet drukken.

De besturing van de Xbox Live Arcade-versie is in veel opzichten beter dan die van de PC-versie destijds. Duke Nukem 3D was een van de laatste shooters met een klassieke toetsenbordbesturing, maar kende al wel hoogteverschillen en de mogelijkheid omhoog en omlaag te kijken. Dit zorgde destijds voor een aardig gepriegel, waarbij het behoorlijk wat oefening en vingervlugheid vergde om netjes projectielen van tegenstanders te ontwijken en ze tegelijkertijd te beschieten. Op de Xbox 360 bestuurt Duke Nukem 3D als ieder andere shooter, en dat is een verademing. Het rondkijken en strafen gaat aanzienlijk eenvoudiger. Wat tegelijk opvalt, is dat het spel zelfs zonder de besturingsperikelen behoorlijk pittig is. Er zijn veel tegenstanders, ammunitie is schaars en vijandige projectielen hebben een behoorlijke impact en zijn lastig te ontwijken. Het enige minpuntje aan de besturing is het wisselen tussen je wapens. Je dient nu met de bumpers door je negen wapens heen te scrollen, waardoor het behoorlijk lang kan duren voordat je het juiste wapen geselecteerd hebt. Erg vervelend in het heetst van de strijd.

Duke Nukem 3D is een bijzonder pittig, hectisch spel, zeker naar hedendaagse maatstaven. Om de verwende gamer tegemoet te komen, heeft 3D Realms de mogelijkheid toegevoegd om de tijd terug te spoelen wanneer je sterft. Je kunt zelf een moment bepalen waarop je het spel wil hervatten, van het begin van het level tot net voordat je stierf. Het vervangt eigenlijk de quicksave-functie van het origineel, waardoor je gewoon lekker kunt spelen en bij je dood wel ziet wat het ideale moment is om opnieuw te beginnen. Het maakt het misschien ook wat vrijblijvend allemaal, maar wanneer je het goed verbruid hebt kun je zelfs met steeds terugspoelen grote, lastige groepen vijanden niet zomaar verslaan. Dan zul je echt terug naar het begin van het level moeten en wat zuiniger moeten omspringen met je ammunitie en gezondheid.

Ook de online multiplayermode is de moeite waard. Vroeger heb ik Duke Nukem 3D wel eens via een LAN gespeeld, maar de hectiek van acht mensen die online elkaar bevechten zet het één-tegen-één verstoppertje van destijds in de schaduw. De multiplayer is pijlsnel en compleet chaotisch, maar daardoor wel erg leuk. Hoewel wapens als de pipebombs en de lasermines leuke tactische mogelijkheden met zich meebrengen, kom je daar nauwelijks aan toe. Je bent al blij dat je eerst een wapen vindt voor je de eerste tegenstander tegen het lijf loopt. Wat wel jammer is, is dat veel multiplayermaps rechtstreeks uit de singleplayercampagne komen. Ze kennen een sterk lineaire opbouw en veel doodlopende eindes. Sommige ruimtes kun je pas uit zodra een tegenstander je gevonden heeft. En ergens vastzitten terwijl elders het gevecht doorgaat, stemt je niet heel vrolijk.

Persoonlijk vind ik het heerlijk om Duke Nukem 3D weer eens in volle glorie en met een lekkere besturing te kunnen spelen. Ondanks dat het grafisch gedateerd is, weet de gameplay mede door het oog voor detail en de grove humor, stand te houden. Het is lastig te oordelen of dat ook geldt voor de mensen die Duke Nukem 3D niet gespeeld hebben, maar hoeveel zullen dat er zijn? Het spel bewijst in ieder geval terecht een klassieker te zijn binnen het genre. De moeilijkheidsgraad en het flauwe zoeken naar sleutels laten de leeftijd zien, maar tonen ook een soort shooter die tegenwoordig nodeloos gemist wordt tussen de verhalende, betrekkelijk eenvoudige schietspelletjes.