De filosofie van de PlayStation Portable kan grofweg omschreven worden als ‘huiskamerervaringen op zakformaat’. Het apparaatje is gevuld met krachtige hardware om beelden op het scherm te toveren die zeer dicht bij de grafische kwaliteit van de PlayStation 2 komen. Sony en derde partijen creëerden een groeiende verzameling titels die in opzet niet veel verschillen van hun grotere broers op de thuisconsole: God of War, GTA, Ratchet & Clank, Metal Gear Solid, WipEout en SOCOM zijn allemaal van de partij, met grootse avonturen die je ook onderweg in de trein kan beleven.

“Walkman van de 21e eeuw”

Met de woorden “Dit is de Walkman van de 21e eeuw” kondigde Ken Kutaragi op 13 mei 2003 de PlayStation Portable aan, op de Electronic Entertainment Expo in Los Angeles. Hoewel deze bravoure nogal overdreven bleek, was het feit dat Sony zich nu toch eindelijk op de handheldmarkt waagde weldegelijk groot nieuws. Destijds was nog niet bekend hoe het apparaat eruit zou gaan zien, maar er werden al wel technische details onthuld. Gamemedia legden de nadruk vooral op de angst die Nintendo zou moeten hebben om verslagen te worden en op de indrukwekkende specificaties die Sony’s apparaatje rijk zou zijn.

De PSP

Op de E3 van een jaar later werd het apparaat met enkele van diens games getoond. Met aankondigingen van onder andere Frogger, Ape Escape, Formula 1, ATV Offroad Fury, NHL, Fifa, Tony Hawk's Pro Skater, Puyo Pop Fever en Death Jr waren we destijds (LINK) van mening dat er “opvallend weinig nieuwe games waren waarvan nog geen versie op een ander platform bestaat, terwijl juist dat het streven was van Sony voor de PSP”. Hoewel de games destijds voor een draagbaar apparaat ongekend mooi waren, bleef men in het ongewisse over de vraag of de PSP een grote markt kon aanspreken, en niet teveel op hardcore gamers met een dikke portemonnee was gericht. Men was daarnaast enthousiast over het ontwerp, dat sterk vergelijkbaar is met de PlayStation controller, hoewel een tweede analoge stick ontbreekt. De vraag daarnaar zwoel pas aan gedurende de levensloop van de PSP, toen bleek dat veel games besturingsfinesse misten. Dit mankement wordt met de Vita rechtgezet.

Succesvolle lancering

Op 12 december 2004 kwam de PSP uit in Japan, waar de VS op 24 maart 2005 aan de beurt was en Europa op 1 september. Het apparaat kostte - net als de Vita - 250 euro toen het uitkwam. De lancerings was behoorlijk succesvol: op de eerste dag in Japan werden meer dan 200.000 eenheden verkocht en in Groot-Brittannië gingen er op de releasedag maar liefst 185.000 PSP’s over de toonbank.

Hoewel deze aantallen indrukwekkend zijn, wist de goedkopere Nintendo DS meer harten te veroveren dan de PSP. Met een lagere prijs en typisch draagbare spellen was de instapdrempel voor de DS lager en was de doelgroep breder. Je zou kunnen stellen dat Sony op het verkeerde paard had gewed met een filosofie van ‘huiskamerervaringen op zakformaat’ en een apparaat dat was gericht op doorgewinterde gamers. Anderzijds was de PSP misschien wel compleet verslagen als het direct met de DS zou concurreren in plaats van een ander marktsegment aanboren. Dit zullen we nooit weten, maar feit blijft dat de PlayStation Portable prima naast de DS standhield op de markt.

Lumines voor de PSP

Rond de lanceerperiode in Nederland waren er weliswaar genoeg spellen te verkrijgen, maar de echte toppers blijven een beetje uit. Ironisch gezien was het typisch draagbare spelletje Lumines lange tijd dé game voor de PSP, en is dat misschien wel altijd gebleven. Maar ook de games die gekwalificeerd kunnen worden al de ‘huiskamerervaringen op zakformaat’ begonnen langzaamaan binnen te druppelen. Dat waren immers de games die de PlayStation Portable zouden typeren.

Het juiste pad…?

Een van de series die de PlayStation 2 naar dé eerste plaats in de toenmalige consoleoorlog torpedeerde, maakte al snel zijn opwachting op de PSP: Grand Theft Auto. De terugkeer naar Liberty City was meer dan welkom, en een volledig begaanbare stad die in je broekzak paste was een toonbeeld van de kracht voor de PSP. Begin 2006 volgden twee andere belangrijke toptitels die de filosofie van de PSP onderschreven: de stealth shooter Syphon Filter: Dark Mirror en de platformgame Daxter. Beide games waren speciaal voor de handheld ontworpen en deden vrijwel niet onder voor soortgelijke games op de thuisconsoles.

Sony leek het juiste pad te zijn ingeslagen. Met iteraties van onder andere God of War, Metal Gear Solid en Final Fantasy bleef Sony dit pad bewandelen, terwijl frivole draagbare spelletjes als Locoroco en Patapon voor verfrissende afwisseling wisten te zorgen. Derde partijen deden, helaas vaak met min of meer rechtstreekse overzettingen van ‘thuisgames’, ook hun duit in het zakje.

De PSP werd echter gehinderd door enkele problemen. Het voornaamste probleem was de opkomst van piraterij. Vanaf juni 2005, toen de PSP werd gekraakt, werd het eenvoudig om illegale kopieën af te spelen. Waarschijnlijk piekte door de hack de verkoop van hardware, terwijl de verkoop van software op dat moment juist achterbleef. Een ander probleem was een gebrek aan een continue stroom van toptitels. Sony’s studio’s waren nog druk bezig om gebruik te maken van de profitabele laatste adem van de PS2, of zij werden al op PS3-projecten gezet. Daardoor viel de PlayStation Portable tussen wal en schip. Uiteindelijk kwamen de toptitels mondjesmaat binnenstromen, maar zeker in de eerste twee jaar had Sony er beter aan gedaan om het apparaat intensiever te steunen.

Van PSP naar Vita

Na prijsdalingen, nieuwe modellen en een groeiende verzameling aan spellen, begon de PlayStation Portable stukje bij beetje zijn plek te vinden in het gamelandschap. Liever had Sony natuurlijk de ongenaakbare DS geslagen, maar voor een eerste stap op de handheldmarkt heeft de Japanse elektronicagigant het uitstekend gedaan. Wereldwijd is het apparaat intussen meer dan 70 miljoen keer over de toonbank gegaan: minder dan de helft van de duizelingwekkende 150 miljoen verkochte DS’en, maar nog altijd meer dan zowel de Xbox 360 als de PlayStation 3.

De PlayStation Vita

Maar wellicht nog belangrijker is dat de PlayStation Portable goed genoeg bleek om een opvolger te rechtvaardigen. Sony lijkt dezelfde strategie te hanteren als voor de PSP: het brengen van huiskamerervaringen op zakformaat. Met twee sticks en graphics die dicht bij de PlayStation 3 komen, lijkt het een goede kans te hebben om dit doel te bereiken. En met nieuwe toevoegingen aan typische PlayStation-franchises als Uncharted, WipEout en Resistance lijkt de Vita een vrij aardige lanceerperiode door te maken. Nu maar hopen dat de stroom games gestaag door blijft kabbelen.